Krotki kurs poprawy jakosci rozumowania - XI

Zostaly nam juz tylko jeden typ bledow dotyczacych przeslanek, ktore jakoby mialy wspierac dowodzone twierdzenie. To cztery bledy robienia nieuprawnionych zalozen.

1. Falszywy dylemat (False alternatives).

Stawia sie nas przed dwiema mozliwosciami alternatywnymi. W scislym sensie taka alternatywa wystepuje w przypadku takiej sytuacji: "Musisz zawrzec zwiazek malzenski albo pozostac singlem". I tak jest, obie mozliwosci wyczerpuja wszytski mozliwosci. Ta alternatywa jest tez wylaczajaca, gdyz nie mozna jednoczesnie byc w zwiazku malzenskim i pozostawac singlem. W zyciu mamy do czynienia z mniej wymagajacymi, mniej restryktywnymi alternatywami. Ktos, kto chce nam wcisnac falszywy dylemat, na przyklad mowi tak: "Jestes z nami albo przeciwko nam. Ty oczywiscie nie jestes z nami, wiec jestes przeciwko nam".  alternatywa przedstawiona w pierwszym zdaniu udaje, ze jest wyczerpujaca, a przeciez nie jest ona taka.  Mozna byc neutralnym czy nawet w ogole nie miec pojecia, ze jakies takie sprawy chodza ludziom po glowach.

2. Pytanie obciazone (Loaded question).

My nazywamy je 'podchwytliwym pytaniem). W tym przypadku ktos chce uzyskac odpowiadajaca mu odpowiedz poprzez robienia nieuprawnionego zalozenia, podczas gdy ono wcale nie jest prawdziwe. Pytanie "zaklada odpowiedz". Przykladem mnoze byc oslawione: "Czy pan wiaz bije swoja zone?". Takie pytania nie sa wcale argumentami, ale sa niebezpieczne.

3. Bledne kolo (Petitio Principii).

 Argument moze nie jest stary jak swiat, ale znany jest od czasow Arystotelesa. Uzasadnienie wniosku nie rozni sie od wniosku samego. Wniosek zawarty jest w przeslance.  Zamiast dac niezalezny dowod prawdziwosci wniosku podaje wniosek jako przeslanke. "Kane jest najlepszym pilkarzem bo jest swietny".

4. Rownia pochyla (Slippery Slope) - argument ciagu zdarzen.

Dotyczy sytuacji, w ktorych wystepuja niewielkie roznice pomiedzy sasiednimi punktami na continuum i ktos na przyklad, ustanawia arbitralnie jakis punkt jako przelomowy. przykladowo, ustalenie limitu predkosci do 100 km./h. Ten negatywny argument ma na celu zniechecenie do jakiegos dzialania. Ma ono jakoby doprowadzic do ekstremalnych skutkow. Taka bledna przesada moze zaczynac sie od, np.: "To tylko kwestia czasu zanim...". Znane przyklady to: "efekt domino" (jak nie bedziemy bronic Wietnamu Poludniowego, to komunisci podbija cala Azje Poludniowo-Wschodnia), "efekt kuli snieznej" czy "gotowanie zaby". Jeszcze inny ciag rozumowania brzmi nastepujaco: "Legalizacja prostytucji jest niepozadana, poniewaz bedzie sie rozpadalo wiecej malzenstw, a to doprowadzi do upadku cywilizacji". Sila tego typu argumentacji zalezy od oceny czy rzeczywiscie niezbyt duze dzialanie nieuchronnie doprowadzi do katastrofy.