Krotki kurs poprawy jakosci rozumowania - III

Kiedys G.Heglowi bardzo nie spodobala sie angielska filozofia empiryczna i skierowal sie w kierunku diametralnie roznym. W efekcie jego sposob myslenia, nazwany pozniej filozofia kontynentalna, zdominowal w XIX w. filozofie w Europie. Jak to w dialektyce, tez heglowskiej, bywa, sytuacja ta doprowadzila do jej zaprzeczenia, filozofowie angielscy stwierdzili, ze  bardzo im nie odpowiada idealistyczna filozofia Hegla, jego kontynuatorow oraz filozofie utrzymane w tym duchu. Przyjrzeli sie blizej stylowi myslenia, ktory prowadzil do powstawania zapierajacych dech Wielkich Syntez, odleglych, choc podobnych do dziel historiozofow w dziedzinie historii. Zareagowali miazdzaca krytyka, ktorej bardzo porecznym narzedziem byla analiza. Jeden z ojcow nowego ruchu, filozof matematyki,  B.Russell (1872-1970) strescil to tak w wydanej w 1959 r. ksiazce, pt."My Philosophical Development": "Odkad porzucilem filozofie Kanta i Hegla, szukalem rozwiazania problemow filozoficznych za pomoca analizy i pozostaje mocno przekonany, pomimo pewnych wspolczesnych tendencji przeciwnych, ze postep mozliwy jest tylko dzieki analizie".

Na analize, jako metode, ktora sie poslugiwali wskazali tez filozofowie ze Szkoly Analizy Cambridge, ktora rozwinela sie w latach 1930. Opierali sie oni na filozofii wspomnianego Russella i innego Brytyjczyka, G.E Moore'a (1873-1958), ktory inspirowal Russella. W 1933 r.  Czolowa postacia wsrod filozofow z Cambridge byla Susan Stebbing (1885-1943). Szkola zalozyla czasopismo filozoficzne "Analysis", ktore do dzis jest respektowanym czasopismem filozofii analitycznej.

Odrzucenie filozofii heglowskiej i tego stylu filozofowania przyszlo takze z Wiednia.  Poczatek dal filozof i jednoczesnie fizyk, Ernst Mach. Filozofowie, ktorzy byli pod jego wplywem stworzyli grupe, ktorej przewodzil Moritz Schlick. Byli w niej, m.in. R.Carnap, O. Neurath, Godel i Waismann. Poczatkowo dali sobie nazwe: "Towarzystwo Ernsta Macha", ktora to nazwa zostala pozniej zmieniona na "Kolo Wiedenskie" i tak do dzis pozostalo.

Inny filozof,  Ludwig Wittgenstein (1889-1951) byl pomostem pomiedzy Cambridge i Wiedniem. Nawet co do miejsca urodzenia i smierci. Przyszedl na swiat w Wiedniu, zmarl w Cambridge. Jezeli ktos byl postacia niesamowita, to byl wlasnie on. Byl bajecznie bogaty dzieki zydowskiej rodzinie, ktorej byl czescia. Jego pasja byla filozofia, ale robil sobie przerwy w jej uprawianiu. W czasie I wojny swiatowej sluzyl w artylerii monarchii austro-wegierskiej i zostal bohaterem. Przez lata byl nauczycielem w szkolach we wsiach i malych, austriackich miejscowosciach. Nie wytrzymal w czasie II wojny swiatowej i podjal incognito prace w angielskim szpitalu jak tragarz. Pracowal tez jako ogrodnik.

Wittgenstein najpierw studiowal u samego prof. Russella w Cambridge (poczatek w 1911 r.). Mimo wszystkich wybranych przez siebie perypetii w 1918 r. ukonczyl pisanie swojego "opus magnum" noszacego tytul: "Logisch Philosophische Abhandlung", ktore zostalo wydane  w 1922 r. Rok pozniej wydano je w jezyku angielskim. W zaleznosci od wydania , ktorych bylo pozniej wiele, ksiazka liczy od 70 do 150 stron. W 1929 r. staral sie zatrudnic na Cambridge. W trudnym formalnie zainstalowaniu pomagal mu Russell. Po obronie doktoratu zwrocil sie do egzaminatorow slowami: "Nie martwcie sie, wiem, ze nigdy tego nie zrozumiecie". 

Austriacko-angielski filozof od 1929 r. pracowal jako profesor na Uniwersytecie w Cambridge. W 1939 r. przejal katedre po G.E Moorze. Natomiast, wbrew temu co twierdzi sie w roznych zrodlach, nigdy nie nalezal do Kola Wiedenskiego. Swoja droga, podobnie jak z J.Habermasem i Szkola Frankfurcka, wielu uwaza, ze byl on czolowym przedstawicielem Szkoly, a on do niej nie nalezal. Mysliciel z Kola czerpali obficie z mysli Wittgensteina, on jedynie spotykal sie sporadycznie z niektorymi jego czlonkami, szczegolnie w latach 1927-1928.

Tak wiec, co my tu w skrocie mamy? Berlin vs. Cambridge i Wieden, filozofia analityczna contra filozofia kontynentalna. W nastepnym odcinku tej calosci przedstawie zarys mysli tej pierwszej.